Đau quai hàm không chỉ gây khó khăn trong ăn uống, giao tiếp mà còn là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý răng hàm mặt nguy hiểm. Nếu bạn đang gặp tình trạng đau vùng khớp thái dương, khó há miệng hoặc nghe tiếng kêu lạ khi nhai, hãy cùng các bác sĩ tại Nha khoa Sài Gòn Phong Phú tìm hiểu chi tiết nguyên nhân và giải pháp điều trị dứt điểm ngay dưới đây.
Quai hàm là gì? Cấu trúc và chức năng của quai hàm
Đau quai hàm là cảm giác đau nhức xảy ra ở vùng khớp nối giữa xương hàm dưới và xương thái dương của hộp sọ. Cơn đau có thể xuất hiện âm ỉ hoặc nhói buốt, lan rộng ra vùng tai, má và cổ. Tùy vào nguyên nhân, người bệnh có thể bị đau ở một bên hoặc cả hai bên quai hàm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng ăn nhai và chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ về cấu trúc và chức năng của quai hàm sẽ giúp chúng ta nhận biết rõ hơn về cách bệnh lý có thể tác động đến bộ phận này và cách xử lý phù hợp.
Quai hàm gồm có hai phần chính là xương hàm dưới và các cơ liên kết giúp duy trì hoạt động nhai, cử động. Xương hàm dưới là xương dài, dẹt, có hình dáng hình chữ U, nằm phía dưới của hộp sọ và liên kết với các xương sọ qua khớp thái dương. Điểm nổi bật của cấu trúc này là có răng mọc đều và cố định trong ổ xương, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình nghiền nát thức ăn.
Các cơ quanh quai hàm như cơ cắn, cơ chân bướm, cơ thái dương đảm trách chức năng di chuyển hàm lên xuống, nghiêng, mở rộng, đóng khớp cắn. Bộ phận này còn liên quan mật thiết đến dây thần kinh hàm dưới (dây thần kinh vận động cảm giác vùng mặt), giúp phản ứng nhanh nhạy với các tác động từ bên ngoài cũng như cảm nhận cảm giác.
Chức năng chính của quai hàm chính là hỗ trợ hoạt động nhai nhằm nghiền nát thức ăn, giúp tiêu hóa dễ dàng hơn. Ngoài ra, quai hàm còn là bộ phận tham gia vào các hoạt động phát âm, giúp tạo ra chữ nói rõ ràng và chính xác hơn. Người có cấu trúc quai hàm bình thường sẽ dễ dàng ăn uống, giao tiếp, còn nếu có vấn đề sẽ dẫn đến bị đau đớn, hạn chế vận động và các ảnh hưởng về mặt tâm lý như mất tự tin khi giao tiếp hay ăn uống.
Việc duy trì sức khỏe của quai hàm không chỉ đơn giản là tránh các tổn thương thể chất mà còn liên quan đến các bệnh lý liên quan đến khớp, cơ và răng miệng. Chính vì vậy, việc hiểu rõ về cấu trúc, chức năng của quai hàm là bước đầu tiên để xác định các nguyên nhân gây đau quai hàm và có những biện pháp xử lý thích hợp.
Nguyên nhân gây đau quai hàm
Đau quai hàm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như rối loạn khớp thái dương hàm, chấn thương, viêm khớp, bệnh lý răng miệng hoặc thói quen xấu hằng ngày. Mỗi nguyên nhân có đặc điểm và cách điều trị riêng, vì vậy việc nhận biết đúng nguyên nhân rất quan trọng. Hầu hết vấn đề đều liên quan đến hoạt động hoặc cấu trúc của khớp thái dương – hàm dưới. Xác định chính xác nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Rối loạn khớp thái dương hàm
Rối loạn khớp thái dương hàm là một trong những nguyên nhân gây đau quai hàm phổ biến nhất. Tình trạng này xảy ra khi khớp thái dương – hàm hoạt động sai lệch hoặc bị tổn thương. Có thể hiểu rõ hơn thông qua các ý sau:
- Nguyên nhân hình thành: Rối loạn khớp có thể do stress, nghiến răng, thói quen cắn chặt hàm, viêm khớp hoặc chấn thương khi va chạm.
- Triệu chứng thường gặp: Người bệnh có thể đau khi nhai, nghe tiếng kêu lục cục khi há miệng, hoặc cảm giác tê mỏi vùng hàm mặt.
- Hậu quả nếu không điều trị: Tình trạng kéo dài có thể gây teo cơ, giảm biên độ vận động, thậm chí thoái hóa khớp.
- Tầm quan trọng của điều trị: Phát hiện sớm giúp áp dụng các phương pháp như vật lý trị liệu, thuốc giảm đau hoặc can thiệp chuyên sâu để cải thiện chức năng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Chấn thương vùng hàm
Chấn thương vùng hàm là một nguyên nhân phổ biến gây đau quai hàm, thường xảy ra sau tai nạn, va đập hoặc té ngã. Tình trạng này có thể được hiểu rõ hơn qua các ý sau:
- Tác động gây tổn thương: Lực mạnh có thể làm rạn nứt hoặc gãy xương hàm, đồng thời gây sưng tấy và đau dữ dội khiến việc mở – đóng hàm trở nên khó khăn.
- Mức độ ảnh hưởng: Chấn thương có thể làm lệch xương, tổn thương dây chằng, cơ, hoặc dây thần kinh. Nếu không xử lý đúng cách, chức năng khớp thái dương – hàm có thể bị rối loạn lâu dài.
- Biến chứng có thể xảy ra: Viêm nhiễm, thoái hóa khớp hoặc hạn chế vận động hàm là những hậu quả thường gặp khi chấn thương không được điều trị kịp thời.
- Hướng điều trị: Người bệnh thường cần nẹp cố định, phẫu thuật hoặc dùng thuốc giảm đau – chống viêm theo chỉ định. Việc tuân thủ điều trị giúp hạn chế di chứng và bảo vệ chức năng hàm về lâu dài.
Các bệnh lý răng miệng
Các bệnh lý răng miệng cũng là nguyên nhân phổ biến gây đau quai hàm. Tình trạng này thường xuất phát từ những yếu tố sau:
- Nhiễm trùng hoặc sâu răng: Khi răng bị sâu hoặc viêm nhiễm, vi khuẩn có thể tạo mủ và kích thích mô mềm, xương hàm, gây đau lan tỏa vùng quai hàm.
- Vấn đề về nướu: Viêm nướu, viêm nha chu khiến nướu sưng đỏ, đau nhức, đặc biệt là khi nhai hoặc chạm vào vùng viêm.
- Hậu quả của vệ sinh kém: Không chăm sóc răng miệng hoặc không khám định kỳ dễ làm viêm kéo dài, gây abscess và ảnh hưởng đến dây thần kinh, dẫn đến đau quai hàm dai dẳng.
- Điều trị cần thiết: Việc chẩn đoán chính xác giúp lựa chọn xử lý phù hợp như trám, lấy tủy hoặc dùng thuốc kháng viêm. Giữ vệ sinh răng miệng tốt và đi khám thường xuyên sẽ giúp ngăn đau quai hàm tái phát hoặc trở nặng.
Viêm khớp thái dương hàm (TMD)
Đây là nguyên nhân hàng đầu chiếm hơn 70% các ca đau hàm. Tình trạng viêm khớp thái dương hàm thường xuất phát từ thói quen nghiến răng, stress kéo dài gây co thắt cơ hoặc do đĩa đệm khớp bị lệch. Tình trạng này thể hiện qua các yếu tố sau:
- Nguyên nhân gây viêm: Có thể do viêm nhiễm, thoái hóa hoặc các bệnh tự miễn làm khớp suy yếu và hoạt động bất thường.
- Triệu chứng điển hình: Đau tăng khi há miệng rộng, cứng khớp, khó cử động, kèm theo tiếng lạo xạo hoặc lục cục khi mở miệng. Một số trường hợp còn xuất hiện cảm giác nóng rát hoặc tê vùng hàm mặt.
- Ảnh hưởng đến sinh hoạt: Các triệu chứng này làm giảm khả năng ăn nhai, giao tiếp và khiến người bệnh khó chịu kéo dài.
- Cách chẩn đoán và điều trị: Viêm khớp được xác định qua X-quang, khám lâm sàng hoặc xét nghiệm. Điều trị thường bao gồm thuốc chống viêm, vật lý trị liệu hoặc các biện pháp nội khoa khác để giảm đau và cải thiện vận động khớp.
Răng khôn mọc lệch, mọc ngầm
Răng số 8 khi không đủ chỗ mọc thường có xu hướng đâm ngang hoặc mọc ngầm. Việc răng khôn mọc lệch gây áp lực cực lớn lên xương hàm, dẫn đến sưng nướu, đau nhức dữ dội và có thể gây xô lệch cả hệ thống răng toàn hàm.
Ung thư xương quai hàm
Dù hiếm gặp nhưng đây là nguyên nhân nguy hiểm nhất. Các dấu hiệu ban đầu của ung thư xương quai hàm thường dễ nhầm lẫn với viêm nhiễm thông thường, vì vậy việc tầm soát định kỳ là vô cùng quan trọng.
Thói quen xấu
Nhiều thói quen hằng ngày tưởng chừng vô hại lại có thể gây ra tình trạng đau và rối loạn chức năng quai hàm. Dưới đây là một số thói quen phổ biến ảnh hưởng trực tiếp đến khớp và cơ hàm:
- Các thói quen xấu như nghiến răng khi ngủ, cắn móng tay, nhai trống trơn hoặc cắn chặt răng khi căng thẳng có thể làm quá tải hoạt động của cơ hàm, dẫn đến đau và mệt mỏi.
- Nghiến răng khi ngủ là nguyên nhân thường gặp nhất, gây mỏi cơ, tổn thương răng và khớp, thậm chí làm rách cơ hàm. Tình trạng này thường bắt nguồn từ căng thẳng hoặc lo âu kéo dài.
- Việc điều chỉnh các thói quen này đóng vai trò quan trọng để phòng ngừa đau quai hàm. Người bệnh có thể sử dụng máng chống nghiến, tập thư giãn cơ hàm hoặc kết hợp tư vấn tâm lý để giảm ảnh hưởng tiêu cực.
Dấu hiệu, triệu chứng đau quai hàm cần đi khám ngay
Đừng chủ quan nếu bạn gặp phải các triệu chứng “báo động đỏ” sau đây:
- Tiếng kêu bất thường: Có tiếng lục cục, lộp cộp khi há miệng to hoặc khi nhai.
- Khó vận động hàm: Hàm bị cứng vào buổi sáng, khó há miệng hết cỡ hoặc bị lệch khi há.
- Đau lan tỏa: Cơn đau quai hàm gần tai, lan lên đầu hoặc xuống vùng cổ vai gáy.
- Biến đổi khuôn mặt: Sưng to một bên hàm, mặt bị lệch nhẹ hoặc khớp cắn không khớp khi khép miệng.
Đau quai hàm nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám ngay?
Nhiều người thường xem nhẹ tình trạng đau quai hàm, dẫn đến chậm trễ trong việc khám chữa và dễ gặp biến chứng. Khi xuất hiện các dấu hiệu sau, bạn cần đi khám ngay để tránh hậu quả nghiêm trọng:
- Đau dữ dội và không thuyên giảm dù đã dùng thuốc giảm đau.
- Sưng tấy, mưng mủ hoặc sốt cao, cho thấy nguy cơ viêm nhiễm nặng.
- Biến dạng xương hàm, khó hoặc không thể cử động, khiến việc há miệng trở nên hạn chế.
- Cảm giác tê lan rộng vùng mặt, báo hiệu tổn thương dây thần kinh.
Nhận biết sớm và thăm khám kịp thời sẽ giúp kiểm soát vấn đề tốt hơn, hạn chế tổn thương kéo dài và tránh các di chứng ảnh hưởng đến ăn nhai hay sinh hoạt. Vì vậy, không nên chủ quan khi đau quai hàm kéo dài hoặc kèm theo dấu hiệu bất thường.
>>>Tham khảo thêm một vấn đề khác: Bị đau quai hàm gần tai bên trái: Nguyên nhân và cách điều trị
Quy trình chẩn đoán và điều trị tại Nha khoa Sài Gòn Phong Phú
Để điều trị dứt điểm tình trạng đau quai hàm, việc tìm ra căn nguyên chính xác là “chìa khóa” quan trọng nhất. Tại Nha khoa Sài Gòn Phong Phú, chúng tôi áp dụng quy trình chẩn đoán hình ảnh hiện đại kết hợp phác đồ điều trị cá nhân hóa cho từng khách hàng.
Bước 1: Thăm khám lâm sàng và Chụp phim cắt lớp CT Cone Beam
Đầu tiên, bác sĩ chuyên khoa sẽ thực hiện kiểm tra các cử động vận động của hàm, kiểm tra điểm đau và lắng nghe tiếng lục cục ở khớp. Tuy nhiên, để có cái nhìn chính xác nhất bên trong cấu trúc xương, việc chụp phim là bắt buộc.
- Công nghệ CT Cone Beam 3D: Đây là thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại nhất hiện nay. Khác với phim X-quang thường, CT Cone Beam cung cấp hình ảnh 3D chi tiết về cấu trúc xương hàm, hệ thống dây thần kinh và tình trạng đĩa đệm khớp thái dương hàm.
- Lợi ích: Phát hiện sớm các dấu hiệu thoái hóa khớp, vị trí răng khôn chèn ép hoặc các khối u xương hàm (nếu có).
- Phí chẩn đoán & Chụp phim: 1.200.000 VNĐ.
Bước 2: Phân tích tình trạng và Tư vấn phác đồ
Dựa trên hình ảnh 3D, bác sĩ sẽ phân tích mức độ tổn thương của khớp và cơ nhai. Tại đây, khách hàng sẽ được giải thích rõ nguyên nhân tại sao mình bị đau và lộ trình điều trị dự kiến, thời gian phục hồi cũng như cam kết hiệu quả.
Bước 3: Thực hiện liệu trình điều trị chuyên sâu
Tùy vào nguyên nhân cụ thể, Nha khoa Sài Gòn Phong Phú sẽ áp dụng một hoặc kết hợp các phương pháp sau:
- Điều trị nội khoa: Bác sĩ kê đơn thuốc chuyên dụng bao gồm thuốc giảm đau, kháng viêm và đặc biệt là thuốc giãn cơ để giải tỏa tình trạng co thắt cơ hàm do stress hoặc làm việc quá sức.
- Đeo máng nhai (Occlusal Splint): Đây là phương pháp phổ biến cho người bị viêm khớp thái dương hàm. Bác sĩ sẽ thiết kế máng chống nghiến răng cá nhân hóa. Máng này giúp định vị lại khớp hàm về vị trí thư giãn, ngăn chặn sự mài mòn răng và giảm áp lực trực tiếp lên khớp thái dương.
- Trị liệu vật lý: Sử dụng các sóng siêu âm trị liệu, chườm ấm chuyên dụng kết hợp cùng các bài tập vận động hàm tại chỗ để tăng cường lưu thông máu và phục hồi chức năng của đĩa đệm.
- Can thiệp nha khoa thẩm mỹ & bệnh lý: * Nếu do răng khôn: Tiến hành tiểu phẫu nhổ bỏ răng số 8 bằng công nghệ Piezosurgery không đau. Nếu do sai lệch khớp cắn nặng: Bác sĩ có thể chỉ định mài chỉnh khớp hoặc niềng răng để đưa các răng về vị trí chuẩn, loại bỏ tận gốc nguyên nhân gây đau hàm.
Bước 4: Theo dõi và Tái khám định kỳ
Quá trình điều trị đau quai hàm cần sự kiên trì. Bác sĩ sẽ theo dõi sát sao tiến triển qua từng giai đoạn để điều chỉnh máng nhai hoặc liều lượng thuốc phù hợp, đảm bảo khớp hàm ổn định lâu dài và không tái phát.
Cách chữa trị đau quai hàm hiệu quả
Điều trị đau quai hàm gồm nhiều phương pháp tùy theo nguyên nhân và mức độ tổn thương. Việc chọn đúng cách điều trị giúp giảm đau hiệu quả và duy trì khả năng vận động hàm lâu dài. Các biện pháp thường dùng gồm điều chỉnh khớp cắn, đeo máng chống nghiến, điều trị răng miệng, dùng thuốc và vật lý trị liệu. Sự phối hợp giữa chuyên khoa răng hàm mặt, vật lý trị liệu và tâm lý sẽ giúp đạt kết quả tối ưu. Dưới đây là các phương pháp cụ thể.
Điều chỉnh khớp cắn
Việc chỉnh sửa khớp cắn giúp giảm áp lực không đều trên các khớp thái dương – hàm, giúp các cơ quanh khu vực này giảm căng thẳng, từ đó làm dịu các cơn đau. Phương pháp này thường sử dụng các biện pháp nha khoa như niềng răng, bọc răng sứ hoặc làm tân tạo khớp giả phù hợp theo từng trường hợp.
Khác biệt trong từng phương pháp chỉnh khớp cắn phụ thuộc vào độ lệch của răng và cấu trúc xương, nên việc thăm khám và tư vấn kỹ lưỡng là điều cần thiết để lựa chọn phương án tối ưu. Chỉnh khớp cắn còn góp phần ngăn chặn các thói quen xấu như nghiến răng, giúp duy trì chức năng của khớp trong dài hạn.
Mang máng chống nghiến
Dùng máng chống nghiến là một giải pháp phổ biến để bảo vệ hàm và giảm các ảnh hưởng tiêu cực của thói quen nghiến răng trong đêm hoặc lúc căng thẳng. Máng này giúp giảm lực tác động lên khớp, hạn chế tổn thương về cấu trúc và giảm đau quai hàm rõ rệt.
Chất liệu máng thường là nhựa cao cấp, dễ vệ sinh và phù hợp nhỏ gọn để người dùng dễ dàng đeo trong khi ngủ. Để đạt hiệu quả tốt nhất, máng cần được tư vấn, làm mẫu chính xác theo từng khuôn mặt, đảm bảo không gây khó chịu hoặc gây lực không đều.
Điều trị răng khôn
Răng khôn mọc không đúng vị trí, lệch lạc hoặc gây nhiễm trùng, sưng tấy có thể gây ra đau quai hàm. Trong những trường hợp này, việc nhổ bỏ răng khôn là cần thiết để hạn chế các tác nhân gây viêm, nhiễm lan rộng và ảnh hưởng đến các khớp hàm.
Quá trình này cần thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín, đảm bảo vô trùng, sử dụng các kỹ thuật tiên tiến như gây tê, gây mê hoặc gây mê toàn thân nếu cần thiết. Sau khi nhổ răng khôn, bệnh nhân nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để giúp vết thương lành nhanh, hạn chế cảm giác đau và các biến chứng không mong muốn.
Điều trị bệnh lý răng miệng
Việc điều trị triệt để các bệnh lý về răng miệng như sâu răng, nướu viêm, áp xe răng giúp giảm thiểu các nguồn gây đau, hạn chế các cơn đau lan tỏa ra vùng quai hàm. Các biện pháp điều trị bao gồm lấy tủy, trám răng, cấy ghép nha khoa hoặc điều trị nhiễm trùng qua thuốc kháng sinh.
Đặc biệt, trong quá trình điều trị, việc duy trì vệ sinh răng miệng đúng cách và thăm khám định kỳ giúp bệnh lý không tái phát, làm giảm nguy cơ đau quai hàm kéo dài hoặc tái phát sau này.
Bảng giá điều trị đau quai hàm mới nhất
Dưới đây là chi phí tham khảo cho dịch vụ điều trị khớp hàm tại nha khoa:
| Dịch vụ thực hiện | Chi phí ước tính (VNĐ) |
| Thăm khám & Chụp phim CT Cone Beam | 1.200.000 |
| Liệu trình điều trị khớp thái dương hàm | 15.000.000 – 20.000.000 |
| Tư vấn chuyên sâu với Bác sĩ | Miễn phí |
Để biết chính xác mức phí cho tình trạng của mình, mời quý khách xem thêm bảng giá dịch vụ chi tiết của chúng tôi.
Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và hệ thống trang thiết bị hiện đại, chúng tôi tự tin mang lại nụ cười khỏe mạnh cho hàng ngàn khách hàng tại Bình Chánh.
- Địa chỉ: 1789 Quốc Lộ 50, xã Phong Phú, Bình Chánh, Tp.HCM.
- Hotline tư vấn 24/7: 0917 91 93 98.
- Màu sắc thương hiệu: Niềm tin và sự chuyên nghiệp từ tâm.
Đau quai hàm bao lâu thì khỏi?
Thời gian hồi phục khi bị đau quai hàm phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và các phương pháp điều trị áp dụng. Một số trường hợp, nếu nguyên nhân được xử lý nhanh chóng, cơn đau có thể giảm đáng kể chỉ trong vòng vài ngày đến một tuần.
Trong khi đó, các bệnh lý nặng hoặc tổn thương cấu trúc có thể cần thời gian điều trị kéo dài từ vài tuần đến vài tháng để đảm bảo lành hẳn. Ngoài ra, các yếu tố như lối sống, chế độ dinh dưỡng, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng hồi phục.
Chủ động trong việc điều trị, duy trì chế độ chăm sóc hợp lý và tránh các tác nhân gây đau sẽ giúp rút ngắn thời gian phục hồi, giảm thiểu cảm giác khó chịu và duy trì chức năng của hàm mặt trong trạng thái tốt nhất.
Cách phòng ngừa đau quai hàm tái phát
Để phòng ngừa đau quai hàm và bảo vệ sức khỏe khớp thái dương – hàm, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:
- Duy trì vệ sinh răng miệng và khám nha khoa định kỳ: Chải răng đúng cách, làm sạch kẽ răng. Khám nha khoa thường xuyên để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vấn đề răng miệng, tránh viêm nhiễm kéo dài.
- Hạn chế các thói quen xấu gây áp lực lên hàm: Tránh nghiến răng, cắn móng tay, nhai trống trơn. Giúp bảo vệ khớp và cơ quanh hàm khỏi quá tải.
- Thực hiện các biện pháp hỗ trợ giảm căng thẳng: Đeo máng chống nghiến khi cần. Tập luyện thư giãn cơ mặt, cổ và giữ tinh thần thoải mái. Duy trì lối sống khoa học và cân bằng tâm lý để giảm nguy cơ đau quai hàm.
Đau quai hàm là một vấn đề phổ biến, tuy nhiên nếu nhận biết sớm và xử lý kịp thời sẽ giúp phòng tránh các biến chứng nghiêm trọng. Hiểu rõ về cấu trúc, nguyên nhân, triệu chứng và các phương pháp điều trị phù hợp là yếu tố quyết định để duy trì sức khỏe của hàm mặt tốt nhất. Điều quan trọng nhất là ý thức chủ động trong việc chăm sóc, phòng ngừa và khám chữa kịp thời để giữ cho quai hàm luôn khỏe mạnh, linh hoạt và hoạt động hiệu quả trong cuộc sống hàng ngày.
